Lục bát Nguyễn Trọng Tạo

8:45 2018/3/29 - Nguồn : Ngô Đức Hành (giới thiệu)
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo luôn trăn trở đổi mới thơ, ngay từ khi anh bước chân vào “ngôi đền” thiêng này, những năm annh mới 14 – 15 tuổi. Phải
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo
công nhận rằng, trong sáng tác, không một nhà thơ nào lại không muốn thơ mình độc đáo, sâu sắc và mới mẻ khi đặt nó giữa rừng thơ cả nước, rừng thơ nhân loại. Những nhà thơ Việt Nam xuất sắc đều xuất hiện như một cá thể sáng tạo đầy cá tính riêng biệt – nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo là một trong những người tiên phong và thành công ít ỏi trong số đó.
 
Riêng về thơ lục bát, phàm là người Việt Nam, ai ai cũng biết ít nhiều về thơ lục bát, một thể loại thơ truyền thống của người Việt, nó không chỉ có trong những lời ru hời của bà, của mẹ, trong những câu ca dao, câu vè đầy ắp những xúc cảm và trữ tình, nó còn hiện diện trong những tác phẩm văn học nổi tiếng của cha ông ví như Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du, Lục Vân Tiên của cụ Nguyễn Đình Chiểu, thơ của Nguyễn Bính...
 
Thơ lục bát gần với lời ăn tiếng nói của dân tộc, người bình dân, ít học cũng có thể buột miệng “lẩy Kiều” với những câu lục bát chỉn chu, ý vị và đầy hình ảnh hoặc đặt vè để ca ngợi hay chế giễu những sự vật hiện tượng trong xã hội. Do đó nhận xét về thơ lục bát, rất nhiều nhà nghiên cứu phê bình văn học, nhà thơ đều chúng một ý tưởng: “ Thơ lục bát dễ làm nhưng khó hay, bởi ranh giới giữa hồn cốt “thơ” và “vè” rất mong manh…”.
 
Vâng, dễ làm, nhưng cả bài chọn được một câu đúng là “thơ” rất hiếm, thường các tác giả sa vào “vè”, “ép chữ”, “gieo vần”...thành thơ. Thơ hay ngoài tài năng của người viết, còn phải “Trời cho” (chữ “trời cho” của cố nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh), thơ lục bát không ngoại lệ.
 
Nói thêm cũng có nhiều người muốn làm “mới” thơ lục bát theo các bậc “đàn anh”, dễ thấy là “ngắt câu”, “xuống dòng” và cho rằng như vậy là mới? Đó là mới về “hình thức”, giống như sắp xếp ngôi nhà, anh có thể vôi, ve, sơn, bả, sắp xếp lại nội thất nhưng cái quan trọng nhất là “đổi mới tinh thần” trong ngôi nhà thì không phải chủ nhân nào cũng làm được.
 
Với Nguyễn Trọng Tạo, anh đã “làm mới” lục bát từ rất sớm và những ngày gần đây anh công bố “lục bát Nguyễn Trọng Tao” trên trang cá nhân, ngay cả những người gần gũi nhà thơ cũng bất ngờ.
 
Xin giới thiệu với bạn đọc Hội Người đi biển, chùm lục bát nhà thơ mới công bố.
 
 
Nguyễn Trọng Tạo
 
DÒNG SÔNG MẶC ÁO
 
Dòng sông mới điệu làm sao
Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha
Trưa về trời rộng bao la
Áo xanh sông mặc như là mới may
Chiều trôi thơ thẩn áng mây
Cài lên màu áo hây hây ráng vàng
Đêm thêu trước ngực vầng trăng
Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên
Khuya rồi, sông mặc áo đen
Nép trong rừng bưởi lặng yên đôi bờ…
 
Sáng ra thơm đến ngẩn ngơ
Dòng sông đã mặc bao giờ áo hoa
Ngước lên bỗng gặp la đà
Ngàn hoa bưởi trắng nở nhoà áo ai…
 
 
TRƯA RỪNG HƯƠNG SƠN
 
Chuối hương trĩu quả chín vàng
Ngỡ chim say nắng tụ đàn ngủ quên
Nương chè xanh một vùng im
Mít như đàn lợn lim dim no tròn
Xum xuê muôn giọt nắng giòn
Đậu đầy rừng quýt ai trồng nơi đây...
 
Mặt trời treo giữa đỉnh ngày
Dừng chân rừng quế võng quây một vùng
Rừng theo nhịp võng cây rung
Tự đâu hương bỗng thơm lừng không gian
 
Rừng ơi rừng ngủ mơ màng
Võng đưa cho khắp núi ngàn dâng hương...
Hương Sơn, hè 1973
 

MẸ TÔI
 
mẹ tôi dòng dõi nhà quê
trầu cau từ thuở chưa về làm dâu
áo sồi nâu, mấn bùn nâu
trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên
 
cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên
ông đồ hay chữ thường quên việc nhà
mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca
hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu
 
chồng con duyên phận phải chiều
ca dao ru lúa câu Kiều ru con
gái trai mấy đứa vuông tròn
chiến tranh mình mẹ ngóng con, thờ chồng
 
bây giờ phố chật người đông
đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm
(tuổi già đi lại khó khăn
thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)
 
mẹ tôi tóc bạc răng đen
nhớ thương xanh thắm một miền nhà quê.
 
 
CỎ MAY TRÊN SÂN THƯỢNG
 
Cỏ may khâu áo làng quê
cớ chi gió thổi bay về trời cao
ta lên sân thượng chạm vào
cỏ may. Ta cúi xuống chào... cỏ may!
 
Đời phiêu bạt sáu tầng mây
từ trên chót đỉnh nhìn ngây phố nhà
nào ngờ cỏ đã đơm hoa
găm vào ta vết xót xa tận lòng
 
Người như con tốt sang sông
chìm trong phố thị còn trông quê nhà
áo quần chẳng rách như xưa
trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành
 
Cỏ may không hẹn mà xanh
tìm ta khâu vá cho lành nhớ thương
ngang trời hoa cỏ đẫm sương
loanh quanh sân thượng mà thương cánh đồng...
 

NGƯỜI ƠI, MÙA LÚA…
 
Người ơi, lúa đã trở hương
Trưa mơ mơ nắng, chiều hươm hươm đồng
Con chim sẻ bắc cầu vồng
Lăn tăn biển lúa, gió nồng, người ơi!
 
Bão giông, nắng hạn qua rồi
Vào đêm chín rực một trời đầy sao
Bác thần nông khẽ gật đầu
Bỗng thương vạt áo sẫm nâu của người…
 
Người đi trong lúa như bơi
Chiếc thuyền vỏ trấu qua rồi, kiếp xưa!
Cầm tay, trôi giữa hương mùa
Xôn xao hạt lúa vỗ bờ, xôn xao…
 
Người ơi, nào phải chiêm bao
Mồ hôi thánh thót ngàn sao cho đồng
Tưới theo bao mặt trời hồng
Thấm qua gốc rễ hoá bông lúa vàng.
 
Người lo rèn hái sửa quang
Ta đẵn gỗ ràng, ta đóng thêm xe
Ở đây người nhé, đừng về
Lúa thơm quấn quýt bộn bề bước chân!
 
Ngày vui chở lúa về sân
Tối nâng cơm trắng bâng khuâng hương đồng…

Nghệ An, Hà Nội 1974 

N.T.T