1 Cục hàng hải VIệt Nam Vinalines VINASHIN NXB

Chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời với thiên tai

- Thu Hằng (thực hiện)

“Để chủ động đối phó nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do thiên tai gây ra, cần thực hiện đầy đủ các giải pháp tổng hợp ở tất cả các cấp, ngành từ Trung ương đến địa phương, các cộng đồng dân cư theo phương châm: “Chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả, trong đó lấy phòng, tránh là chính”.


Thiên tai bất thường gây thiệt hại lớn
 
Đó là ý kiến của đồng chí Vũ Văn Tú, Quyền Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống lụt bão (Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn), Chánh văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng chống lụt bão Trung ương trong cuộc trò chuyện với phóng viên xung quanh vấn đề này
 
PV: Do đặc điểm về địa hình và điều kiện tự nhiên, Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với nhiều thiên tai như bão, lũ, lụt,... Diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu đã làm trầm trọng thêm mức độ thiên tai ở nước ta như thế nào, thưa đồng chí?
 
Đồng chí Vũ Văn Tú: Như chúng ta đã biết, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, một trong năm “ổ bão” của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, thường xuyên phải đối mặt và chịu thiệt hại do thiên tai gây ra. Với xu hướng biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay, thiên tai diễn biến ở Việt Nam ngày càng trầm trọng, phức tạp thể hiện ở những điểm sau:
 
Thứ nhất, thiên tai diễn ra ngày càng phức tạp và có nhiều yếu tố bất thường. Triều cường xảy ra ngày càng nhiều với mực nước liên tiếp vượt mực nước lịch sử ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, gây ngập lụt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cuộc sống và sản xuất của nhân dân. Mưa đá, lốc xoáy xảy ra ngày càng nhiều trên cả nước. ...
 
Thứ hai, thiệt hại về vật chất do thiên tai gây ra có xu hướng tăng
 
Trong những năm gần đây, công tác phòng chống thiên tai đạt được những kết quả đáng kể. Tổng giá trị thiệt hại giai đoạn 2008-2012 ước tính chiếm khoảng 1,5% GDP/năm. Hiện nay, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và chính quyền các cấp đang chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
 
PV: Có thể thấy, thiên tai đã gây ra thiệt hại về kinh tế - xã hội với quy mô lớn, tác động đến toàn xã hội. Theo đồng chí, còn tồn tại những hạn chế gì và rút ra những bài học kinh nghiệm như thế nào trong công tác phòng, chống, ứng phó thiên tai ở nước ta để giảm thiệt hại về người và tài sản?
 
Đồng chí Vũ Văn Tú: Là một nước thường xuyên chịu ảnh hưởng và bị thiệt hại nặng nề bởi thiên tai, Việt Nam đã và đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để giảm nhẹ thiệt hại và đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, trong công tác phòng, chống, ứng phó thiên tai vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế như sau: nguồn lực đầu tư cho các hoạt động phòng chống thiên tai còn ít và chưa tập trung dẫn đến hiệu quả đầu tư chưa cao. Hệ thống công trình phòng chống thiên tai chưa được đầu tư đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay. Trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn còn thiếu và lạc hậu, có nơi trang bị không phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể của địa phương.
 
Việc thực hiện lồng ghép nội dung phòng chống thiên tai vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và các quy hoạch ngành còn hạn chế, chưa được quan tâm đúng mức, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
 
Công tác dự báo, cảnh báo đối với một số loại hình thiên tai xảy ra nhanh, diễn biến phức tạp, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu còn nhiều hạn chế. Độ chính xác và thời gian dự kiến trong công tác dự báo, cảnh báo tuy đã được nâng lên nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt đối với các trận bão có diễn biến phức tạp, lũ quét trên các sông, suối khu vực miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên.
 
Nhận thức của cộng đồng về công tác phòng chống thiên tai còn hạn chế. Do vậy khi xảy ra thiên tai, ở Trung ương và cấp tỉnh chỉ đạo quyết liệt, nhưng ở cấp dưới và một bộ phận nhân dân triển khai chưa tốt, thậm chí còn có tư tưởng chủ quan dẫn đến những thiệt hại không đáng có. Công tác chuẩn bị theo phương châm “4 tại chỗ” ở một số địa phương, nhất là cấp huyện, xã, mỗi gia đình chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Số liệu báo cáo chưa sát với thực tế nên khi có tình huống thiên tai phức tạp xảy ra còn lúng túng, không ứng phó kịp thời.
 
Từ những hạn chế nêu trên, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm và các công việc cần triển khai trong thời gian tới để nâng cao hiệu quả của công tác phòng, chống, ứng phó thiên tai ở nước ta, cụ thể là:
 
Một là, cần có sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và sự chỉ huy chặt chẽ, kiên quyết, kịp thời của Ban Chỉ huy Phòng chống lụt bão & Tìm kiếm cứu nạn các cấp, nhất là cấp cơ sở là nhân tố quan trọng hàng đầu trong phòng tránh, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai. Đồng thời, việc tăng cường công tuyên truyền, nâng cao nhận thức  cho cộng đồng có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu giảm thiệt hại do thiên tai gây ra, góp phần bảo đảm phát triển bền vững.
 
Hai là, thực hiện lồng ghép nội dung phòng, tránh và thích nghi với thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, vào các chương trình, dự án của các cấp, các ngành, của từng vùng, từng lĩnh vực là giải pháp cơ bản và hiệu quả nhất để giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra, bảo đảm phát triển bền vững.
 
Ba là, điều chỉnh hợp lý cơ cấu mùa vụ, giống cây trồng, vật nuôi trong sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản để hạn chế tác động của thiên tai và thích nghi với biến đổi khí hậu là cách phòng ngừa hiệu quả thiết thực đã và đang được áp dụng rộng rãi ở nhiều địa phương.
 
Bốn là, kế hoạch, phương án phòng tránh, ứng phó với thiên tai phải được chuẩn bị thật chu đáo và phù hợp với đặc điểm từng vùng theo phương châm “4 tại chỗ”; thực hiện diễn tập, nâng cao năng lực, trang thiết bị cho các lực lượng tham gia phòng chống thiên tai.
 
Năm là, đầu tư xây dựng công trình phòng chống thiên tai phải đồng bộ, đồng thời thực hiện tốt các giải pháp phi công trình.
 
Sáu là, tăng cường công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, đảm bảo thông tin chính xác phục vụ điều hành và ứng phó thiên tai.
 
PV: Theo đồng chí, hằng năm cần chủ động triển khai các biện pháp như thế nào để phòng, chống, ứng phó thiên tai nhằm giảm thấp nhất thiệt hại về người, tài sản và tài nguyên, môi trường; góp phần bảo vệ cuộc sống của nhân dân, sự phát triển bền vững của đất nước?
 
Đồng chí Vũ Văn Tú:  Thiên tai đã, đang và sẽ là tác nhân ảnh hưởng trực tiếp, là trở lực lớn tới sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội, làm mất đi nhiều thành quả của quá trình phát triển của nhân loại. Theo kịch bản biến đổi khí hậu, Việt Nam được đánh giá là một trong năm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trong những năm gần đây, thiên tai và thời tiết ở nước ta đã có nhiều biểu hiện bất thường và phức tạp với sự đa dạng về loại hình, gia tăng về cường độ, tần suất và diễn biến không theo quy luật.
 
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, cùng với sự nỗ lực của các bộ, ngành, chính quyền địa phương các cấp, sự tích cực tham gia của các tổ chức, cộng đồng dân cư,... chúng ta đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Thiệt hại về người do thiên tai lũ, bão gây ra trong giai đoạn từ 2008-2012 đã giảm được 8% số người chết và mất tích, 17% số người bị thương so với giai đoạn 5 năm trước. Tuy nhiên, thiệt hại về tài sản vẫn còn lớn, ước khoảng 1,5% GDP.
 
Những năm gần đây tình hình thời tiết, thủy văn trên phạm vi cả nước sẽ có diễn biến phức tạp, khó lường. Để chủ động đối phó nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do thiên tai trong năm 2013 gây ra, cần thực hiện đầy đủ các giải pháp tổng hợp ở tất cả các cấp, ngành từ Trung ương đến địa phương, các cộng đồng dân cư theo phương châm “chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả, trong đó lấy phòng, tránh là chính”.
 
Hằng năm Ban Chỉ đạo Phòng chống lụt bão Trung ương đã đề ra phương hướng, nhiệm vụ trong năm, đề ra các nhiệm vụ trọng tâm, gồm: tiếp tục triển khai thực hiện Chiến lược Quốc gia phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai; kiểm tra và kịp thời tu sửa, có phương án bảo đảm an toàn các công trình đê điều, hồ đập, đường giao thông vượt lũ, khu neo đậu tàu thuyền,...; rà soát, sắp xếp dân cư tại các khu vực có nguy cơ ảnh hưởng của thiên tai đến nơi an toàn hoặc có phương án sẵn sàng hỗ trợ khi thiên tai xảy ra; xây dựng và tổ chức diễn tập phương án phòng chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ“ của các cấp, các ngành phù hợp với đặc điểm, điều kiện của từng vùng; xử lý nghiêm những vi phạm an toàn đê điều, thoát lũ; tăng cường quản lý, giám sát vận hành xả lũ và đảm bảo an toàn cho nhân dân vùng hạ lưu đập của các hồ chứa; tăng cường công tác quản lý tàu thuyền; chuẩn bị sẵn sàng về phương tiện cứu hộ, cứu nạn để chủ động ứng phó khi xảy ra thiên tai; nâng cao nhận thức, khả năng chuẩn bị, ứng phó, phục hồi của cộng đồng trước, trong và sau thiên tai; tăng cường hợp tác quốc tế, tổ chức diễn tập ứng phó với thiên tai khu vực ASEAN; tăng cường chất lượng, nâng cao năng lực dự báo thiên tai; tổ chức và thực hiện tốt công tác trực ban, chỉ đạo điều hành công tác phòng, chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn tại các cấp.
 
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chỉ đạo, hướng dẫn và cùng các địa phương rà soát, xây dựng kế hoạch ứng phó thiên tai tại các khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất ở các tỉnh miền núi; kiểm tra, đánh giá hiện trạng hệ thống đê điều, hồ đập, công trình thủy lợi, xây dựng phương án hộ đê để đảm bảo an toàn chống lũ, đảm bảo an toàn hồ chứa: xác định các trọng điểm xung yếu, dự kiến các tình huống có thể xảy ra và chuẩn bị sẵn sàng biện pháp, nhân lực, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ” để kịp thời xử lý ngay từ khi sự cố xuất hiện; đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các công trình tu bổ, nâng cấp đê điều, thủy lợi kịp đưa vào chống lũ, bão; tổ chức tập huấn nhằm nâng cao nghiệp vụ, tinh thần sẵn sàng ứng phó với thiên tai cho lực lượng quản lý đê chuyên trách và chủ tịch UBND cấp huyện các tỉnh, thành phố có đê,... Đồng thời, tổ chức thực hiện và đôn đốc các địa phương nghiêm túc trực ban theo quy định; thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống thiên tai, lụt, bão và tìm kiếm cứu nạn.
 
Chắc chắn, việc chủ động triển khai các biện pháp để phòng, chống, ứng phó thiên tai sẽ làm giảm thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, sự phá hoại tài nguyên, môi trường do thiên tai gây ra, góp phần bảo vệ cuộc sống của nhân dân, sự phát triển bền vững của đất nước.

PV: Xin cảm ơn đồng chí! 

GỬI Ý KIẾN