1 Cục hàng hải VIệt Nam Vinalines VINASHIN NXB

Sử dụng biện pháp vũ trang đối với cướp biển và cướp có vũ trang - Kỳ 2

- Thiếu tá Đỗ văn Minh

Công ước về Luật Biển quốc tế năm 1982 UNCLOS không đề cập nhiều tới việc sử dụng vũ lực. Nguyên tắc chung được hiểu là sử dụng vũ lực chỉ khi cần thiết và hợp lý cho mục đích bảo đảm các hành động tương xứng với hoàn cảnh được cho phép theo tập quán luật quốc tế hoặc hiệp ước đang được thi hành; như các quy định về điều tra nghề cá và bảo vệ môi trường hoặc luật về nhân quyền.



Cảnh sát biển Việt Nam khống chế cướp biển người nước ngoài cướp tàu chở dầu Zafirah của Malaysia, ngày 22/11/2012.
 
Một số vấn đề tham khảo với Cảnh sát biển
 
1. Hoàn thiện khung pháp lý trong nội luật liên quan tới cướp biển và cướp có vũ trang trên biển
 
Điều 302 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi) quy định về tội cướp biển. Việc đưa tội phạm cướp biển vào luật hình sự, tạo cơ sở pháp lý nội luật để xử lý tội cướp biển. Đây là một bước tiến mới trong lĩnh vực phòng chống cướp biển và cướp có vũ trang. Có thể thấy, về bản chất định nghĩa cướp biển trong Luật hình sự 2015 tương tự Điều 101, UNCLOS 1982 tuy nhiên lược bỏ đi một số ý, hiện nay vẫn gây tranh cãi trong luật pháp quốc tế, như khái niệm về “private end” hoặc điều kiện tàu thuyền coi là cướp biển khi có ít nhất 02 tàu. Do đó, văn bản dưới luật, nghị định, hướng dẫn thi hành luật cần phải làm rõ hơn khái niệm về cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền. Trong đó, những điều kiện bắt buộc để cấu thành tội danh cướp biển và cướp có vũ trang như bao gồm 02 tàu, có một tàu tấn công một tàu khác. Trong đó, cần phân biệt rõ chế độ pháp lý trên các vùng biển khác nhau là khác nhau theo UNCLOS 1982. Quan tâm tới quyền và nghĩa vụ quốc gia ven biển và quốc gia mà tàu treo cờ (quốc tịch tàu), cũng như những vấn đề liên quan khác. Một trong những yếu tố được lưu ý chính là xác định mục đích của hành động để xác định cướp biển hay không.
 
2. Quy định cấp độ sử dụng vũ lực trong thực thi công vụ với Cảnh sát biển và tăng cường trang bị sử dụng cho Cảnh sát biển
 
Nguyên tắc chung trong sử dụng vũ lực như tổng kết ở trên, ngay cả với cướp biển - tội phạm nguy hiểm, được nhấn mạnh ở các phần trên là khi cần thiết và không vượt quá mức độ cho phép. Tức là căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể đã quy định để xem xét việc sử dụng vũ lực. Trong đó, trước tiên, tuân thủ việc sử dụng vũ lực, theo các nghị định và thông tư đã được quy định trong pháp luật Việt Nam. Đối với trường hợp là cướp biển, mặc dù là tội phạm phổ quát, nhưng việc sử dụng vũ lực với cướp biển, nhất là liên quan tới tàu thuyền, người có quốc tịch nước ngoài thì vụ việc phức tạp hơn. Do đó, cần căn cứ trên luật pháp trong nước và quốc tế có hướng dẫn, quy định phù hợp và tăng cường công tác huấn luyện trong lực lượng để kịp thời phản ứng, xử lý với các tình huống có sử dụng vũ lực.
 
3. Tăng cường tham gia hợp tác quốc tế trong phòng chống cướp biển và cướp có vũ trang
 

Dựa trên cơ sở pháp lý về việc hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm trên biển được quy định trong các Công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và Luật Biển Việt Nam, thời gian qua, Việt Nam đã nỗ lực thúc đẩy các hợp tác song phương và đa phương trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm với các quốc gia ven biển. Việc hợp tác quốc tế, như đã phân tích ở trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi, hiệu quả cho hoạt động thực thi pháp luật của các nước./. 

Các tin liên quan
GỬI Ý KIẾN