1 Cục hàng hải VIệt Nam Vinalines VINASHIN NXB

Tháng 4 về, nhớ đội tàu "Giải Phóng”

- TS. Chu Quang Thứ

Nhân dịp tháng 4, kỷ niệm 39 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước nhớ về đội tàu Giải Phóng đã có bao huyền thoại của từng người, của cả đội tàu. Dù chưa được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng”, nhưng sỹ quan, thuyền viên đội tàu Giải phóng đã là những anh hùng thực sự sống mãi với truyền thống ngành Hàng hải Việt Nam.


 
Ngồi viêt những dòng này, tôi như đang nghe  vọng từ xa xưa tiếng của cụ Hồ nói chuyện với cán bộ chiến sỹ Sư đoàn quân Tiên Phong ngày 19/9/1954 tại Đền Giếng -  Khu Đền thờ Hùng Vương: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau gữ lấy nước" (xem ảnh trên). Truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm đã và đang  được bao thế hệ từ Đinh, Lý, Trần, Lê….đến thế hệ ngày nay phát huy, bảo vệ bờ cõi vẹn toàn nhằm xây dựng đất nước giầu, mạnh.
 
Cũng chính những ngày này, cách đây 32 năm về trước, đội tàu mang tên Giải Phóng (GP) đã ghi đậm chiến công trong chống chiến tranh phá hoại của Mỹ  năm 1972. Theo tài liệu của ông Trưởng ban liên lạc đội tầu Giải Phóng, thuyền trưởng Nguyễn Ngọc Tuyền thông qua lời kể của Thuyền trưởng viễn dương Lê Ngọc Trà: “ Với biển cả thật khôn lường, không một bài học nào được cho là đủ cả, chỉ vụng về một chút là không còn gì để nói nữa! … Đội tầu Giai Phóng ra đời năm 1968…” Đội GP gồm có 38 tầu, là đội tàu chiến lược lúc bấy giờ của ngành Đường biển Việt Nam được thành lập với nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa phục vụ xây dựng miền Bắc và chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam.
 
Mỗi tàu có sức chở 100 tấn hàng, công suất máy 900 mã lực, định biên 15 người. Mỗi người được trang bị 1 khẩu súng K44, trên mũi và lái trang bị 2 khẩu súng 12.7mm, giữa tàu có khẩu 14,5mm. Nhiệm vụ của đội tàu GP là vận chuyển hàng hóa từ Hải Phòng vào Bến Thủy, Sông Gianh… với các mặt hàng: Gạo, lương khô, thuốc nổ…với thời gian quay vòng một chuyến  rất nhanh để có thể chớp thời cơ khi Mỹ ngừng ném bom miền Bắc. Khi gặp máy bay địch bắn phá tầu, thì thuyền trưởng tầu GP phải chỉ huy chiến đấu để bảo vệ tầu và hàng hóa vận chuyển.
 
Thuyền trưởng Trà kể lại một vài chuyện điển hình:
 
1. Cuộc chiến của tàu GP- 29:
 
Sáng 6/4/1972 tàu GP-29, thuyền trưởng Phạm Ngọ, Phó 2 Nguyễn Trung Tuyến, Phó 3 Trần Văn Cử chở 100 tấn thuốc nổ TNT với đủ cơ số kíp nổ, dây cháy chậm và đầu đạn B-40, B-41 vừa cập cảng (Sông Gianh - Quảng Bình) để dỡ hàng  thì máy bay Mỹ ập đến…Thuyền trưởng buộc phải neo tầu bên ngoài…. Khi máy bay Mỹ bắn phá, thuyền trưởng Trần Văn Cử, nguyên Phó 3 tầu GP-29 nhớ lại: "Tôi bắn khẩu 12.7mm ở mũi tàu, một máy bay bổ nhào, thả  bom tấn, có 2 quả nổ ngay bên cạnh tàu. Bùn, đất, nước bắn lên, tàu chao đảo như cái phao khi gặp bão… Nhìn phía  carbine  với cảnh im lặng, tôi chạy lên và thấy máy 3 - Phồn bị thương ở đùi, phó 2 Tuyến bị mảnh bom ở bả vai bên phải…tôi cùng tham gia sơ cứu cho những người bị thương và thuyền trưởng Phạm Ngọ cho tàu vào bờ để đưa thuyền viên bị thương tới bệnh viện Ba Đồn…Gọi là bệnh viện, nhưng đó chỉ là những căn hầm kèo nhỏ kiểu mái nhà, nửa chìm, nửa nổi. Phần nổi được đắp tường đất dầy 1 mét… trong bệnh viện còn nhiều người dân cũng bị thương do máy bay ném bom, có người cụt cả chân…Tàu GP 29 cũng bị mảnh bom cắt đứt cụm điều khiển cần cẩu, xé rách cả miệng hầm hàng, may mắn 100 Tấn thuốc nổ vẫn còn nguyên vẹn…và được dỡ lên bờ một cách an toàn ngay trong đêm hôm đó".
 
2. Cuộc chiến của tàu GP ở Cửa Hội – Nghệ An:
 
Khoảng giữa tháng 4/1972, cũng theo lời kể của thuyền trưởng Lê Ngọc Trà: Tại cảng Bến Thủy, cửa Hội (Nghệ An và Hà Tĩnh) các tàu GP-06, thuyền trưởng Nguyễn Hữu Huống, GP-04,  thuyền trưởng Nguyễn Văn Lễ, GP-34, thuyền trưởng Nguyễn Bá Trí, đã phối hợp với quân dân trên bờ bắn trả máy bay Mỹ ném bom cửa Hội…
 
Khoảng 11 giờ một ngày giữa tháng 4, tàu GP-4 do thuyền trưởng Nguyễn Văn Lễ chỉ huy đang xuôi dòng sông Lam ra cửa Hội thì nghe thấy tiếng gầm rít của máy bay Mỹ. Với linh nghiệm mách bảo giờ phút hiểm nguy đang đến, thuyền trưởng ra lệnh: “Vào vị trí chiến đấu”. Mọi người tuy đang ăn trưa nhưng vội vàng vào vị trí theo phân công trên tàu. Tiếng bom nổ, hai cột nước phía mạn tàu vút cao, bắn tung tóe. Những tiếng nổ chát chúa, tôi ở vị trí khẩu 12.7mm và đã cùng khẩu đội nổ súng với một băng đạn hướng vào chiếc máy bay bổ nhào… Tuy nhiên, máy bay đã vọt lên, thoát khỏi tầm hỏa lực ….Nó đã trả lại bầu trời và dòng sông yên tĩnh. Sau đó các tầu GP đã rời sông Lam về Hải Phòng an toàn.
 
3. Cuộc chiến của tầu GP tại Hải Phòng:
 
Ngày 16/4/1972 máy bay B-52 của Mỹ thả bom rải thảm Hải Phòng, thuyền trưởng Nguyễn Văn Luật, cựu thuyền viên tàu GP-28 kể rằng: Có 4 máy bay phản lực tách đội hình bổ nhào xuống khu vực tàu chúng tôi và bắn 2 phát rocket. Một quả trúng khẩu 12.7mm ở mũi tầu GP-28, anh Thiện, anh Chiến và anh Khương hi sinh, một quả khác bắn trúng mũi tàu gây nổ đạn dự trữ trong kho. Thuyền trưởng Tùng đang chỉ huy chiến đấu thì bị mảnh đạn cắt đôi thân thể…. Cùng với hi sinh với thuyền trưởng Tùng còn có anh Loát phó 2, anh Hải phó 3… cả tàu GP-28 tham gia chiến đấu gồm 11 sỹ quan thuyền viên…trong số đó 8 người đã ngã xuống cho mảnh đất quê hương 8 người…. 
 
Tàu Giải Phóng xếp hàng tại cảng Hải Phòng
 
Thay lời kết.
 
Những mẩu chuyện kể trên chỉ là một phần nhỏ bé, phác thảo sơ lược sự hi sinh của các thuyền viên của đội tàu chiến lược làm nhiệm vụ cùng đội tàu “Không số” của Hải quân nhân dân bảo đảm cho dòng hàng hóa chở bằng tầu biển trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ. 
 
Trong cuộc chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc, đội tàu Giải Phóng trong cũng đã gặp không ít tổn thất. Trong số 38 chiếc tàu thì GP 01,GP02 bị bắn chìm gần đảo Thượng Mai, GP-09 bị bắn chìm tại đảo Lưỡi Liềm (Hạ Long), GP-17 bị bắn chìm tại Nghi Sơn (Thanh Hóa)… Để thực hiện nhiệm vụ vận chuyển khó khăn, nguy hiểm nhiều sỹ quan, thuyền viên đội tầu Giải Phóng đã hi sinh tính mạng hoặc bị thương tật suốt đời.
 
Bóng hình của họ mãi gắn liền với biển cả, linh hồn của họ đang góp phần làm cho đất nước bình yên và phát triển hôm nay. Nhân dịp tháng 4, kỷ niệm 39 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước nhớ về đội tàu Giải Phóng đã có bao huyền thoại của từng người, của cả đội tàu. Dù chưa được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng”, nhưng sỹ quan, thuyền viên đội tàu Giải phóng đã là những anh hùng thực sự sống mãi với truyền thống ngành Hàng hải Việt Nam.
 
Viết được những dòng này là nhờ có tài liệu của thuyền trưởng Nguyễn Ngọc Tuyền, thuyền trưởng Lê Ngọc Trà. Thay mặt Hội người đi biển Việt Nam cám ơn các thuyền trưởng và mong sẽ có dịp đưa được những câu chuyện “người thật, việc thật “ của các anh trên trang hoinguoidibien.vn của những người đi biển chúng ta./.

GỬI Ý KIẾN