1 Cục hàng hải VIệt Nam Vinalines VINASHIN NXB

Ba đội tàu "Giải phóng", "Tự lực", "Quyết thắng" trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

- Thuyền trưởng Tiếu Văn Kinh

Trong công cuộc chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc ta, ngành Đường biển đã đóng góp một phần rất quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa, xăng dầu, vũ khí ... chi viện cho tuyến đầu trong điều kiện chiến tranh vô cùng khốc liệt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ góp phần vào thắng lợi cuối cùng của nhân dân ta.


Bên cạnh binh chủng hải quân anh hùng với đội tàu vận tải không số, lực lượng chủ lực xông pha ngang dọc trên Biển Đông trong điều kiện cả miền bắc kể cả trên biển bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt là bộ ba đội tàu cỡ nhỏ: đội tàu Giải phóng, đội tàu Tự lực và đội tàu Quyết thắng.
 
Tàu Giải Phóng xếp hàng xăng dầu tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Tư liệu TTXVN
 
Ba đội tàu Giải Phóng, Tự Lực, Quyết Thắng được thành lập trong bối cảnh nhu cầu vận tải lương thực, thuốc men, súng đạn cho tuyến lửa vô cùng khẩn thiết, miền Bắc nước ta đang bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội, các tuyến đường bộ bị băm nát, cầu đường bị phá họai nghiêm trọng. Quân và dân tuyến lửa đang chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ.Vận tải bằng đường biển xem ra là một phương thức vận tải mang tính chiến lược nhằm cũng cố hậu phương phục vụ tiền tuyến, mang hàng hóa với khối lượng lớn trên những tuyến đường không để lại dấu vết dọc ngang trên biển, có thể đến bất cứ đâu: bến bãi, luồng lạch rải rác khắp nơi dọc bờ biển khu Tư trên toàn tuyến lửa. 
 
Dưới sự chỉ đạo của Cục Vận tải đường biển, tháng 6 - 1966, đội tàu Quyết Thắng ra đời để thay thế các phương tiện vận tải đường sông đang vận tải xăng dầu đã bị thiệt hại gần hết, không còn khả năng tiếp tục hoạt động.
 
Tháng 8 -1966, thành lập đội tàu Tự Lực thay thế cho những con tàu có trọng tải lớn không thể phơi mình lộ liễu trên mặt biển trước sự bắn phá của máy bay Mỹ, biệt kích Ngụy. Những con tàu vỏ sắt Tự Lực chở từ 20 đến 50 tấn luồn lách qua các dòng sông miền Bắc, thoát ra cửa Lạch Giang, Lạch Trào chạy ven theo bờ biển, lao sâu vào tuyến lửa... Đội tàu Tự lực vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên chở cho khu tư, vừa chuyển tải hàng viện trợ từ các tàu ngoại (neo đậu ở Hòn Ngư, Hòn Na...) vào bờ.
 
Đầu năm 1967, đội tàu Giải Phóng được thành lập. Đây là loại tàu do Trung Quốc trợ giúp, trọng tải 100 tấn, công suất 900HP, tốc độ 14 hải lý. Về hình dạng cùng trang bị vũ khí, kể cả màu sơn, tàu Giải Phóng giống hệt tàu vận tải quân sự. Nhiệm vụ của đội tàu này là lợi dụng những ngày ngừng bắn của tết âm, dương lịch, ồ ạt ra quân đưa thật nhanh, thật nhiều hàng hóa vào Khu 4. Khi cảng Hải Phòng bị phong tỏa thủy lôi, tàu Giải Phóng cũng là những con tàu đầu tiên vượt qua thủy lôi, phá vỡ thế phong tỏa, khai thông tuyến luồng Đông Bắc. Từ tuyến luồng này, đêm đêm hàng chục chiếc tàu đua nhau chở hàng từ miền Nam Trung Quốc về cảng Hải Phòng.
 
Trên lĩnh vực vận tải nói chung, vận tải biển trong chiến tranh là phương thức vận tải hiệu quả nhưng cam go và nguy hiểm. Tàu nhỏ như những chiếc lá tre trong sóng to gió lớn, máy bay Mỹ pháo kích liên tục, trên biển cả mênh mông không nơi ẩn náu, những chiến sĩ dũng cảm phải đương đầu, mặt đối mặt với quân thù, thần chết luôn lơ lửng trên đầu không hề làm cho những chiến sĩ trẻ run sợ. Căng thẳng đâu chỉ một vài giờ mà cả ngày lẫn đêm. Mồ hôi và máu của biết bao nhiêu đồng nghiệp của chúng tôi ngày ấy đã hòa vào nước biển trong xanh và muối mặn. Đã xuất hiện nhiều tấm gương dũng cảm, có đồng đội lấy thân mình làm giá súng nhằm thẳng vào máy bay Mỹ mà bắn.
 
Tàu VS10 bị máy bay đuổi bắn, thuyền viên cả tàu đã hy sinh. Tàu TN02 hoàn thành nhiệm vụ trên đường thắng lợi trở về bị bắn chìm, thuyền trưởng và thủy thủ lái hy sinh anh dũng. Tàu GP28 chia lửa cùng quân dân Hải Phòng bị trúng rocket, biên chế 11 người hy sinh hết 7... Ngay đêm đầu tiên nhận 2 tàu Giải Phóng ở ngoài khơi đảo Thượng Mai, Hạ Mai (Quảng Ninh) bị máy bay Mỹ phát hiện bắn chìm tại chỗ 2 chiếc, chỉ còn một tàu đưa đón, trên mình mang đầy thương tích chạy thoát...
 
Thật khâm phục những chiến sĩ xăng dầu - đội tàu Quyết Thắng -bom đạn địch, hàng hóa cháy nổ đe dọa từng phút từng giây sinh mạng sống nhưng các anh không run sợ. Điều gì kích thích lòng dũng cảm mà các anh coi cái chết nhẹ tựa lông hồng!
 
Cuộc chiến đấu một mất một còn đã để lại nhiều xác tàu trơ khung sườn nằm rải rác trên các triền sông, cửa biển từ Bắc vào Nam là bằng chứng về lòng dũng cảm đó. Bao nhiêu chiến công đã được ghi nhận, nhiều chiến tích thầm lặng còn chưa được biết, tất cả tạo thành một bản hùng ca làm rạng danh ngành vận tải biển Việt Nam hòa trong thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp chống Mỹ cứu nước..
 
Thuyền viên của 3 đội tàu những ngày chinh chiến hồi ấy còn rất trẻ, phần lớn đều là học sinh, sinh viên của Trường Trung cấp, Trường Đại học Hàng Hải, một sô vừa tốt nghiệp ở nước ngoài trở về, ý thức về trách nhiệm công dân và lòng yêu tổ quốc vô bờ, qua môi trường thử thách khắc nghiệt, họ đã trưởng thành, chính họ đã trở thành nguồn nhân lực nòng cốt trên những con tàu viễn dương sau ngày thống nhất đất nước. Theo yêu cầu phát triển của ngành, đầu năm 1973, ba đội tàu bị giải thể.
 
Ngày 1/7/1970 theo Quyết định của Bộ Giao thông Vận tải, Công ty Vận tải biển Việt Nam, tiền thân của Công ty Cổ phần Vận tải biển Việt nam ngày nay được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba đội tàu Giải Phóng, Tự Lực, Quyết Thắng và một Xưởng vật tư. Đến tháng 3 năm 1975, Bộ Giao thông Vận tải quyết định tách một bộ phận phương tiện và lao động của Công ty để thành lập Công ty Vận tải Ven biển (Vietcoship là Vinaship sau này) với nhiệm vụ chủ yếu là tổ chức vận tải trên các tuyến trong nước. Cũng từ đây Công ty Vận tải biển Việt Nam (VOSCO – trực thuộc Cục Đường biển, nay là Cục Hàng hải Việt Nam, chỉ còn tập trung vào một nhiệm vụ là tổ chức vận tải nước ngoài, phục vụ xuất nhập khẩu và nhanh chóng xây dựng đội tàu vận tải biển xa. Sĩ quan thuyền viên của ba đội tàu dũng cảm ngày trước đã trở thành nguồn lực nồng cốt cho sự phát triển ban đầu của ngành vận tải ven biển và viển dương. Không ít người trong số đó đã trở thành các nhà quản lý ngành, quản lý các công ty vận tải biển có uy tín.
 
Ngày nay, đất nước đã thanh bình, trong khi ngành vận tải biển đang phát triển nhanh chóng với hàng trăm công ty nhà nước, cổ phần, tư nhân lớn nhỏ nhằm thực hiện “Chiến lược biển Việt nám đến 2020” của quốc gia, ta không thể quên sự hy sinh thầm lặng, sự đóng góp to lớn của những chiến sĩ gang thép trên biển nói chung trong đó có các chiiến sĩ hoạt động trên các đội tàu vận tải dân sự Giải phóng, Tự lực và Quyết thắng, ta không thể quên được đóng góp của họ trong sự hình thành và phát triển ban đầu của ngành vận tải biển nước nhà.
 
Trong trang sử truyền thống hình thành và phát triển của Cục hàng hải, của các công ty đầu ngành không thể thiếu những dòng nhắc nhở chiến công và danh tính của những con người dấn thân, hy sinh tuổi trẻ ngày ấy trên các đội tàu vận tải.
 
Không ít bạn bè đồng nghiệp trong số họ đã hy sinh, đã chết, nhưng nhiều người còn tiếp tục nghề nghiệp cho đến nay ở độ tuổi 60 đến trên 70 đã về hưu. Họ đã cùng tập họp nhau lại trong một tổ chức gọi là “Ban Liên lạc thuyền viên ba đội tàu Giải Phóng, Tự Lực, Quyết Thắng" để đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, nêu cao khí phách hào hùng năm xưa, sống vui sống khỏe, sống có ích cho xã hội. Họ cùng một ý nguyện sưu tầm thu thập lại những gương dũng cảm hy sinh của từng con tàu, của từng con người cụ thể từ các nhân chứng còn sống, làm cứ liệu truyền thống cho ngành vận tải biển Việt Nam.
 
Thiết nghĩ các tổ chức, các công ty trong ngành mà trước tiên là Cục Hàng hải Việt Nam khi xây dựng lịch sử truyền thống của Ngành, cần có chủ trương chú ý và giúp đỡ khuyến khích, ít nhất là về tinh thần, các cá nhân trực tiếp tham gia các đội tàu, các chiến dịch vận tải thời chiến, để họ thực hiện những nguyện vọng chính đáng, kể lại những gì mà họ từng trải trên biển góp phần làm sinh động thêm trang sử hào hùng của Ngành.
 
Điều đó sẽ vô cùng hữu ích trong việc xây dựng truyền thống tốt đẹp của Ngành bằng những sự việc và con người cụ thể, giúp thế hệ trẻ hiểu thêm qua khứ, noi theo tấm gương dũng cảm củathế hệ đi trước mà ra sức học tập, phấn đấu, rèn luyện nghề nghiệp nhằm góp phần đưa ngành vận tải biển nước ta tiến lên hiện đại, vươn lên mạnh mẽ ra biển lớn, thực hiện thành công chiến lược biển của quốc gia vào năm 2020./.
 
Nguồn: Tham khảo tài liệu của “Ban Liên lạc thuyền viên đội tàu Giải Phóng, Tự Lực, Quyết Thắng”
 
DANH SÁCH CÁC THUYỀN TRƯỞNG ĐỘI TÀU GIẢI PHÓNG

1. Nguyễn Bình An
2. Nguyễn Bá
3. Nguyễn Văn Chánh
4. Hà Minh Châu
5. Hàn Dũng
6. Lê Đình Đỉnh
7. Đoàn Tiến Đức
8. Nguyễn Duy Hồ
9. Trương Minh Hoàng
10. Đặng Văn Khanh
11. Đỗ Hồng Khôi
12. Đào Quang Khoát
13. Nguyễn Văn Lễ
14. Đoàn Đình Long
15. Phạm Đình Long
16. Đỗ Xuân Mùi
17. Đặng Ngọc Miên
18. Phạm Ngọ
19. Vương Tiến Ngọ
20. Võ Ngọc
21. Phan Ngoan
22. Phạm Ngọc Quý
23. Đặng Ngọc Quý
24. Phạm Bá Tâm
25. Đinh Văn Tín
26. Phạm Bá Tùng
27. Trần Thế Tài
28. Huỳnh Thinh
29. Nguyễn Hữu Thức
30. Nguyễn Văn Thức
31. Thiềm Chí Trung
32. Nguyễn Mạnh Trinh
33. Nguyễn Ngọc Tuyền
34. Nguyễn Đình Chiểu
35. Hà Nhật Tăng
36. Nhữ Cao Tài
37. Nguyễn Văn Tòng
38. Bùi Hữu Túc
39. Đặng Văn Nam
40. Đặng Văn Hải
41. Nguyễn Văn Cừ
42. Nguyễn Văn Chiêu
43. Hồ Bàng Quyên

GỬI Ý KIẾN