1 Cục hàng hải VIệt Nam Vinalines VINASHIN NXB

COC là gì và tại sao COC lại quan trọng với ASEAN?

- Lê Quảng (theo SCMP)

Thỏa thuận về COC là “những quy định nhằm hướng dẫn việc ứng xử của các bên và thúc đẩy hợp tác hàng hải trên Biển Đông”, chứ không phải là “công cụ để dàn xếp các tranh chấp lãnh thổ”. Các chuyên gia và nhà ngoại giao trong khu vực cho rằng, bộ khung của thỏa thuận này sẽ mang tính biểu tượng hơn là có ý nghĩa thực chất.


Biên đội Cảnh sát biển Việt Nam (Ảnh minh họa)
 
COC là gì?
 
Năm 2017, bên cạnh việc kỷ niệm 50 năm thành lập hiệp hội ASEAN cũng là cơ hội để các nhà ngoại giao đến từ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, Nga, Úc và New Zealand tham gia các diễn đàn, như ASEAN+3, Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).
 
Bộ Ngoại giao Philippines xác nhận, trong cuộc họp vào ngày 6.8.2017, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Trung Quốc sẽ chính thức thông qua bộ khung quy tắc ứng xử (COC) trên Biển Đông.
 
Trước đó, trong cuộc họp hồi năm 2002, ASEAN và Trung Quốc đồng ý thiết lập COC ở Biển Đông, trong bối cảnh căng thẳng tại vùng biển tranh chấp gia tăng.
 
Tuy nhiên, những khác biệt trong cách hiểu về COC giữa Bắc Kinh và các nước ASEAN khiến tiến trình đạt được sự nhất trí về thỏa thuận này không hề dễ dàng.
 
Theo các chuyên gia, đối với Bắc Kinh, COC có thể là công cụ để đạt được lòng tin trong khu vực, hơn là để giải quyết các tranh chấp, còn ASEAN có thể có lập trường khác.
 
Trong cuộc họp giữa quan chức ASEAN và Trung Quốc hồi tháng 5.2017, các bên nhất trí về dự thảo bộ khung COC.
 
Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng, điều này có thể giúp ngăn bên ngoài (ám chỉ Mỹ) can thiệp vào vấn đề này.
 
Theo một số nội dung của dự thảo bị rò rỉ, thỏa thuận về COC là “những quy định nhằm hướng dẫn việc ứng xử của các bên và thúc đẩy hợp tác hàng hải trên Biển Đông”, chứ không phải là “công cụ để dàn xếp các tranh chấp lãnh thổ”.
 
Các chuyên gia và nhà ngoại giao trong khu vực cho rằng, bộ khung của thỏa thuận này sẽ mang tính biểu tượng hơn là có ý nghĩa thực chất.
 
COC ra đời như thế nào?
 
Ý tưởng về COC được đưa ra lần đầu tiên vào những năm 1990, nhưng phải đến năm 2002, khi diễn ra hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Trung Quốc tại Phnom Penh (Campuchia), COC mới được thành hình với Tuyên bố về Ứng xử (DOC) của các bên ở Biển Đông.
 
Tuy nhiên, kể từ đó, tiến trình đàm phán để tiến tới COC diễn ra rất chậm chạp, trong khi căng thẳng tại vùng biển này lại leo thang.
 
Đến năm 2013 Bắc Kinh mới có động thái giảm căng thẳng với các nước láng giềng Đông Nam Á, khi đồng ý bắt đầu tham vấn chính thức về COC.
 
Các quan chức ASEAN và Trung Quốc cũng phải mất gần 4 năm mới đạt được thỏa thuận về bộ khung COC, nhưng nội dung của bộ khung này vẫn chưa được công bố.
 
Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?
 
Với tư cách là nước chủ nhà của hội nghị ASEAN năm nay và là một trong những nước có tranh chấp chính ở Biển Đông, Philippines cho biết sẽ thúc đẩy việc đàm phán về COC ngay khi bộ khung COC chính thức được thông qua vào ngày 6.8.
 
Tuy nhiên, viễn cảnh về việc các bên đạt được thỏa thuận về một COC thực sự có vẻ vẫn mờ mịt.
 
Đối với ASEAN, thách thức chính là việc làm thế nào để tất cả 10 nước có cùng lập trường về vấn đề Biển Đông, trong khi Bắc Kinh, vốn ngày càng cương quyết trong các vấn đề hàng hải, sẽ khó có thể lùi bước trong vấn đề chủ quyền mà nước này gọi là lợi ích quốc gia cốt lõi.
 

Trả lời phỏng vấn hãng tin ABS-CBN, nguyên Giám đốc ARF Medardo Abad Jr. nói rằng, bộ khung này nên bao gồm cả cam kết của các bên về việc không quân sự hóa khu vực tranh chấp. 

GỬI Ý KIẾN